تركيه ، شادمان به سوی غرب
تركيه ، شادمان به سوی غرب
در عين حال كه به قدرت رسيدن اسلام گراها در تركيه و به دست گرفتن عنان حكومت خبر خوشي براي جهان اسلاك بود ولي حركت هاي مشكوك آنها در ماه گذشته ، از ترك هاي اسلام گرا چهره اي غير قابل اطمينان ساخته است .
به همين خاطر روابط بین الملل و فضای کشمکشی و رفت وبرگشتي آن بسیاری از شرایط خاص و غير قابل پيش بيني را پدید می آورد که بدون توجه به آن نمی توان رفتارهای بین المللی یک دولت _ حتي از نوع اسلامي _ را تحلیل کرد ؛ دولت ترکیه نیز از این قاعده مستثنی نیست .
شاید تحليل زیر اولویت های بین المللی یا مربوط به تحولات فرامرزی این کشور( تركيه ) باشد که باید برای درک نوع بازیگری ترکیه بايد آن را در نظر گرفت .
ترک های اسلام گرا بخوبی میدانند برای ماندن در راس قدرت نیاز به توجیه اقتصادی و معيشت مردم وجود آنها کمتر از توجیه ایدئولویک نیست شاید درصد قابل ملاحظه ای از آرای آنها که امسال برای اولین بار از پنجاه درصد کمی فراتر رفته نه بخاطر اسلام گرایی آنها که به دلیل موفقیت های اقتصادی دولت اردوغان باشد و آنها می دانند تاکید صرف روی بنیاد گرایي و آرمان هاي اسلامي به هزينه حذف آنها از صحنه سياسي تركيه رقم خورد ؛ پس از همين حالا براي كاهش هزينه ايستادن بر سر اسلام به توافق رسيدند .
علاقمندی به ایفای نقش پررنگ به عنوان عضو موثر منطقه و جهان اسلام دیگر دغدغه اسلام گرا هاي تركيه است ، البته این علاقمندی توجه حریصانه آنکارا را به ناتو و یا عضویت در اتحادیه اروپا کمرنگ نکرده یعنی اگر چه بر خلاف دولت های پیشین ، آنکارا نگاه به شرق رونق غیر قابل انکاری داشته لیکن آنها نتوانسته اند علاقه پنهانی خود برای رسیدن به اروپای واحد را نیز پنهان کنند .
اين مانور هاي سياسي تركيه طي چند روز گذشته شك دو طرف را بر انگيخته و توجه ناظران آنها را به خود جلب كرده است . یکی موافقت با استقرار سامانه موشکی ناتو در این کشور و دیگری اخراج سفیر تل آویو از آنکارا بود . نصب تجهيزات الكترونيكي رد گيري موشكي ناتو در خاك تركيه نه تنها چراغ سبز آزار دهنده براي مسلمانان منطقه است بلكه به نوعي هشدار نا خوشايند براي جمهوري اسلامي ايران نيز به حساب مي آيد . اين اقدام تركيه آن چنان است كه اقدام مثبت اين كشور در اخراج سفير رژيم صهيونيستي را در گرداب حاشيه خود غرق مي كند و تحت الشعاع قرار مي دهد كه انگار اصلا سفيري از اين كشور اخراج نشده است .
تلاش و اصرار برای بازی در هر دوجناح و طلب سهم در هر دو بخش مشخصا مشکلات جدیدی برای آنکارا به بار خواهد آورد و اولین آن اینکه هر دو سوی معادله به بازیگر این دو نقش مشکوک و بدبين می شوند مگر اینکه یکی از این دو طرف قبلا اطمینان یافته باشد که حرکت بر خلاف جهت آنها صرفا یک حرکت نمایشی است ؛ و در آینده با امتیازی دیگر جبران خواهد شد و صرفا يك ميتينگ تبليغاتي براي كلاه رفتن به سر رقيب است .
حمایت از کشتی آزادی و آرمان فلسطین و در مقابل سرشاخ شدن با سردمداران مقاومت در سوریه نیز یکی از این پارادوکس هاست . به نظر نمی رسد کشوری که تا مدتها حرکت مردمی در لیبی كه برآمده از روحيه انقلابي اين مردم است را به رسمیت نمی شناخت چندان هم به خاطر مردم سوریه به بشار اسد می تازد و دم از به سر آمدن حوصله دموکراسی ترکیه ای را سر میدهد ؛ در هر حال در آینده نزدیک ترک های اسلام گرا بایستی هم افکار عمومی جهان اسلام و هم طرفداران خود را از بابت این سوالات قانع کنند و یا با دست برداشتن از ادعاهای آرمان گرایانه به دنبال عضویت در اتحادیه اروپا رفته و دست از دامان آتاتورک برندارند تا لااقل آن یکی را از دست ندهند .
ترکیه، با دارا بودن جامه اسلامی ، داشتن دولتی دموکراتیک تر از نظامهای اقتدارگرای عربي منطقه ، رشد اقتصادی مناسب و نیروهای نظامی در حال نوسازی نه تنها الگوی آرمانی آمریکا و غرب برای تغییر چهره سیاسی خاورمیانه بود ، که به عنوان عضو کامل ناتو قادر بود ملاحظات امنیتی آمریکا را نیز ، در شرایط کاهش میزان تکیه بر اسرائیل و شايد در تقابل آينده با ايران ، پاسخگو باشد .
این نقش از دو سال پیش با حمایت کامل و در عين حال فرسايشي دولت اوباما از آن ، و مشارکت دادن ترکیه در مذاکرات صلح خاورمیانه ، دعوت از میانجیگری اردوغان در مذاکرات اتمی با تهران ، و همچنین ایفای نقشی متعادلتر از گذشته در قبال مناقشات ارمنستان و آذربایجان ، بیش از پیش تقویت شد .
در عین حال و با توجه به شرايط به وجود آمده و پيش آمدن چندين اقدام نا خوشايند از سوي تركيه براي همسايگان _ خاصه ايران _ اين كشور بايد براي جبراي شرايط پيش آمده و دلجويي از همسايگان و جلب دوباره جهان اسلام ، سياست يك بام و دو هواي خود را اصلاح كند .